Hoe gaat het met de vrijescholen in Nepal?

Reisverslag door Peter Giesen

Nepal is een rijk land met ongelofelijk vriendelijke en behulpzame mensen. Het dagelijkse leven is volledig doordrenkt van religie en spiritualiteit. Het prachtige landschap met in het noorden de overweldigende Himalaya en in het zuiden de grote natuurparken met vele soorten dieren en planten. De hoofdstad Kathmandu ligt in het middengebied in een kom van een middelgebergte: de Kathmandu vallei. Hier staan vier totaal verschillende vrijescholen. De tweede grote stad is Pokhara aan de voet van de Himalaya, met de vijfde vrijeschool.

Een rijk en divers land, maar in materiele zin is het echter heel anders gesteld.

Een rijke tot zeer rijke kleine bovenlaag en vele mensen die hard moeten werken om dagelijks rond te kunnen komen. De werkeloosheid is hoog en velen zoeken hun heil buiten de grenzen als gastarbeider in het Midden-Oosten en de Filipijnen.

Kathmandu

Kathmandu is in de 17 jaar dat ik er kom vertienvoudigd met alle gevolgen van dien: alle beschikbare ruimte is volgebouwd, de straten zijn smal en de wegen staan altijd vol.

Gen-Z is in september 2025 in opstand gekomen omdat er een verbod op sociale media was aangekondigd. Dit werd snel teruggedraaid, maar intussen richtten de demonstraties zich op de enorme corruptie en politieke instabiliteit waar het land al vele jaren onder gebukt gaat. De regering is uiteindelijk afgetreden en er is een interim regering geinstalleerd. In maart 2026 zijn er nieuwe verkiezingen uitgeroepen. Helaas was er naast de Gen-Z een kleine gewelddadige groep, die ongeveer 200 grote regeringsgebouwen in brand hebben gestoken. Er vielen bij deze opstand maar liefst 70 doden. Een enorm zwarte bladzijde in de recentste geschiedenis van Nepal. Ongeveer 5 dagen heerste de noodtoestand.

Zo werd ook het enorme huis van de minister van financiën in brand gestoken, buurman van de oudste vrijeschool, de Tashi Waldorf school. De leraren, onder leiding van de onvermoeibare Dilmaya Adhikari en buurtbewoners, hebben de hele nacht de zijkant van de school nat proberen te houden, zodat de vlammen niet zouden overslaan. Een uitermate spannende nacht, maar dit is gelukt!

In Kathmandu liggen naast Tashi ook de Himalaya Waldorf school en de Shanti Greha school. Een uurtje buiten Kathmandu ligt de Ankuran school.

De Ankuran school is vooral verbonden met Zwitserland en de VS. Zij zijn enorm gegroeid en hebben een centrale functie in het dorp. Dorpsrestaurant, huiswerkbegeleiding, bio-dynamisch bedrijf, sieraden en kleding atelier, een waldorfschool. Zij kunnen zich prima redden.

De Shanti school is verbonden met Duitsland. Zij zitten in een bijzonder complex. Een enorm gebouw waar vele mensen met een beperking en met name lepra wonen. Er is een groot naaiatelier, een houtwerkplaats, een kleine weverij, een zilver/goudsmid, een boekbinderij.

Daarnaast de Waldorf school voor 2-jarigen t/m klas 8. Een van de leraren, Santosh, volgt nu zijn 3e jaar van de euritmie opleiding in India, gefinancierd door het IHF.

Waldorf Kathmandu school

Deze school is een initiatief van Sarita, een Nepalse vrouw die lange tijd in India heeft gewoond en werkzaam is geweest op een van de vier vrijescholen in Hyderabad, India.

Zij is 8 jaar geleden gestart met een school voor de “rijkeren” om zo een gezonde materiele basis te leggen voor de school, met de bedoeling dat de school in de toekomst voor alle sociale lagen toegankelijk is. De school telt 5 kleuterklassen en start in april met een eerste klas, die Sarita zelf onder haar hoede neemt in een schitterende nieuwe school. Het afgelopen jaar heeft zij zich ter verdieping een jaar een opleiding in Dornach gedaan. Het vrijeschool onderwijs is hier ongelofelijk puur!

Sinds 2015 heb ik het voorrecht om in deze scholen jaarlijks werkzaam te kunnen zijn.

Ik heb afgelopen november op drie scholen teacher training gegeven. Mijn laatste week was op de Himalaya school, waar drie dagen ca. 30 leraren van de vier scholen uit Kathmandu deelnamen. We hebben gewerkt aan de drie basiswerken van de eerste lerarencursus en daarna aan de twaalf zintuigen. De vierde dag waren er ongeveer 45 leraren en heb ik de hele dag besteed aan werkvormen in het rekenonderwijs, waarin een hoofdthema de differentiatie was. Ze zijn gewend om alles klassikaal te doen, maar hadden mij de vraag gesteld hoe ze beter ieder kind tot zij /haar recht konden laten komen en daarmee ook de motivatie en het niveau te verbeteren. Dit was een vreugdevolle dag waarin veel werd gelachen. Een van de opdrachten was om met twee dobbelstenen drie keer te gooien. Bij elke worp moest je kiezen: maak ik van een 3 en een 4 nu 34 of 43. De bedoeling was om na 3 worpen het dichtst bij de 100 te komen. De spelletjes en goklust brandde los…. De leerkrachten wisten nauwelijks te stoppen!

Tot slot

Het is fantastisch om te zien en te mogen beleven dat elke school zijn/haar eigen identiteit zoekt. Daarnaast zie ik de groei en ontwikkeling van iedere school in de afgelopen jaren, doordat er werkelijk keihard gewerkt wordt. De grootste kwaliteit, die mij telkens enorm raakt, is dat de meeste leraren sterk vanuit hartenkrachten en een natuurlijke intuïtie les geven en niet zozeer vanuit studie en intellect. Dus waarachtig een school van het midden, vanuit het hart!

Doordat de scholen steeds meer consolideren is er nu meer ruimte om elkaar te leren kennen en elkaar te ontmoeten. Deze beweging is volop aan het ontstaan.

Daarnaast zijn er steeds meer leraren die zelf de mogelijkheid ontwikkeld hebben om hun expertise en vaardigheden met de anderen te delen. Naast dat er nog een grote behoefte bestaat om inhouden van “buitenstaanders” te krijgen, is er de potentie en noodzakelijkheid dat ze zelf het heft in handen nemen en hun eigen koers varen. Financieel en materieel blijft er zeker nog grote ondersteuning nodig in de toekomst. Na de ontwikkelingen de afgelopen 11 jaar te hebben mogen volgen, heb ik vol vertrouwen in de grote waarde en stabiliteit van de vrijescholen in Nepal.